زینایدا پۆرتنۆڤا چیرۆکی ئەو کچەی سەد ئەفسەری هیتلەری ژەهراوی کرد

باوک و دایکی زینایدا پۆرتنۆڤا خەڵی بێلاڕووس بوون، دوای زینایدا کچ و کوڕێکی تریان بانگێشەی ژیان کرد ٠

هاوینی ساڵی ١٩٤١ گوندی زۆی سەربەشاری ئۆبۆڵی بێلا ڕووسی گەرم و گوڕکردبویەوە ، داپیرەی زینایدا لەم گوندە دەژیا٠

نازیەکانی ئەڵمانیا ئۆپەراسێۆنی بارباڕۆسەیان دەست پێکردبوو ، لەشکرکێشی و داگیرکردنی یەکێتی سۆڤیەت زۆر بەخێرای دەچووە پێشەوە٠

لە حوزەیرانی ساڵی ١٩٤١ دا لە چەند ڕۆژێکی کەمدا نازیەکان ٢٠٠ میل چوونە ناو خاکی سۆڤیەتەوە و نزیکەی دووملێۆن و نیو سەربازی ڕووس بوونە قوربانی٠

لەبەر مەترسی جەنگ باوک و دایکی زینایدا منداڵەکانیان نارد بۆ لای داپیرەیان

زینایدا لە گوندی زۆی لای داپیرەی بۆ جاری یەکەم ڕووبەڕووی دڕەندەی و بێ بەزەیی نازیەکان بویەوە، ئەکاتە تەنها کیژۆڵەیەکی تەمەن ١٥ ساڵ بوو، سەربازەکان تەشقەرەیان بە داپیرەی کرد و دەستیان بەسەر ئاژەڵەکانیدا گرت، تەنانەت کەوتنە وێزەی نەنکی و هەموو ئازای بەیەنیان تێک شکاند٠

ئیدی ئەو ڕۆژە دوژمنایەتی زینایدا بلوری گرت و کرستاڵی کینەی بۆ نازیەکان بریقەدارتربوو ، ئارەزووی تۆڵەکردنەوە لەناخی زینایدا کڵپەی سەندوو خەریکبوو هەناوی دەسووتاند٠

بزوتنەوی تۆڵەسەندنەوە

ڕۆژگار تاسەر ڕێگای لێ بزنابێت ، زۆری نەخایاند بزووتنەوەیەکی نهێنی دژ بە نازییەکان لە بێلاڕووس لە دایکبوو ، ساڵێک دوایی لەشکرکێشی نازییەکان بۆ سەر ئۆبۆڵ٠

زینایدا پەیوەندی بە باڵی گەنجانی بزووتنکەوە کرد

کۆمەڵەکە ناوی کۆمەڵەی گەنجە کۆمۆنیستە لینینیستەکان بوو، بەڵام هەر گەنجانی تۆڵەسەندنەوە بانگدەکران ٠

زینایدا ئەوکاتەی پەیوەندی کرد بەگەنجانی تۆڵەسەندنەوە تەنها تەمەنی نزیکەی ١٧ ساڵ بوو، چابوکی و زیرەکی و توانای زینایدا بە خێرایی دەرکەوت و بوو بە سەرمایەیەکی بەنرخ بۆ پرۆژەی بەرخۆدانی گەنجانی تۆڵەسەندنەوە.

زینایدا ئەرکی شارەوەی زۆری ئەنجام دەدا ، چەکی لە نازیەکان دەدزی و سیخوڕی بۆ سۆڤیەت دەکرد، بەڵام ئەمانە هەمووی سەرەتایەک بوو ! ٠

کاتێک بە باشی فێری بەکارهێنانی چەک بوو بەشداری ئۆپەراسێۆنە ترسناکەکانی دەکرد٠

زینایدا لەگەڵ هاوڕێکانی هێرشی دەکردە سەر وێستگەکانی کارەبا و بەنزین خانەو کارگەکان٠

ژەهراوی کردنی دوژمن

شێ و گەرمای ئابی ساڵی ١٩٤٣ مرۆڤی دەخنکاند، زینایدا یەکێک لە ئەفسانەیترین ئۆپەراسیۆنەکانی ئەنجام دەدا ٠

زینایدا بڕیاریدا خۆی وەک یاریدەدەری شیولێنەر لە قەڵم بدا و دزە بکاتە ناو گارنیۆنێەکی ئەڵمانی و لە چێشتخانەکەیدا کاربکات٠

زینایدای قنج و قیت و چابووک و زیندی بە هاسانی گەشتە مەرامی خۆی و بووە یاریدەدەری شیولێنەر

سەبر و چاوەڕوانی کرۆکی زینایدا داخۆری بۆیە لەگەڵ یەکەم هەل و فرسەتدا ڕۆژێک لەکاتی ئامادەکردنی خواردن بۆ سەربازەکان ژەهرێکی زۆری کردە خواردنەکەیانەوە هەموو سەربازەکانی ژەهراوی کرد٠

ژمارەیەکی زۆر لەو سەربازانەی کە فەلاقەی نەنکیان کرد مردن، بەشێکی زۆریشیان نەخۆش کەوتن ، پتر لە ١٠٠ سەربازی نازی ژەهراوی بوون بەدەستی پۆرتنۆڤا ٠

زینایدا دوای ڕووداوەکەش بۆ چەند ڕۆژێک بەردەوام بوو لە کارکردن لە چێشتخانەکە! چونکە بۆخۆشی لە خواردنەکی خواردبوو و خۆشی ژەهراوی کردبوو ! بۆ ئەوەی نەبێتە جێی گومانی نازیەکان ، ژەهراوی بوونی خۆی بەڵگەی بێ تاوانی ئەو بوو ٠

زینایدا زیرەکانە بەبڕێکی زۆر لە زەیتی زەیتوونی داپیرەی چارەسەری خۆی کرد و ڕێگای لە ژەهرەکەی ناو جەستەی گرت بیکوژێ ، بەڵام ئەمە زۆر نەخایەند لای ئەڵمانەکان ئاشکرابوو ، ئیدی ناچاربوو هەڵبێ و پەیوەندی بە مەفرەزێکی حزبییەوە بکات کە ناوی کلیمنت ڤۆرۆشیلۆڤ بوو٠

چەند مانگێک دواتر ئەم نامەیەی بۆ دایک و باوکی نووسی : دایکە ئێستا من لە مەفرەزەیەکی حزبیدام ، لەگەڵ ئەواندام کە داگیرکەرە نازیەکان دەشکێنین

لە ساڵی ١٩٤٤ زینایدا بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسێۆنێکی دیکە بە ئەرکێکی سیخوڕی ڕەوانەکرایە ناو کەمپی نازییەکان، بەڵام بەداخەوە دەستگیرکرا

قارەمانی و نەبەردی زینایدا بەدەسگیرکردنی تەواو نەبوو ،لە هەوڵێکی بێ هودە بۆ هەڵهاتن، پۆرتنۆڤا لە کاتێکدا لێکۆڵینەوەیان لەگەڵ دەکرد دەمانچەیەکی سەر مێزی ژوورەکەی فڕاند و تەقەی لە لێکۆڵەرەکەی و دوو پاسەوانی نازی دیکە کرد و لە کەمپەکە هەڵهات٠

هەرچەندە زینایدا بە خێرایی خۆی گەیاندە ناو دارستانەکانی نزیک کەمپەکە ، بەڵام بەداخەوە نازییەکان نزیک ڕووبارێکی ناو دارستانەکە زینایدایان دۆزیەوە و بە شێوەیەکی دڕندانە ئەشکەنجەیەکی زۆریان دا٠

دواتر هەر لە دارستانەکەدا لە کۆتایی تەمەنی ١٧ ساڵیدا گولەبارانیان کرد و نەیانهێشت بەهاری ١٨ ساڵی ببینێ ٠

زینایدا بووە نمونە بۆ ژمارەیەکی زۆر لە کیژۆڵە قارەمانەکانی ئەو سەردەمە ، شەهیدکردنی ئەم کیژۆڵەیە هەزاران بوێری وەک ماریا ئۆکتیابرسکایا، ڕۆزا شانینا و لێپا ڕادیچی بە دوای خۆیدا ڕاپێچی پرۆسەی بەرخودان کرد ٠

لە ١ی تەمموزی ١٩٥٨دا پۆرتنۆڤا نازناوی "پاڵەوانی یەکێتی سۆڤیەتی"ی پێبەخشرا، ئەمەش کردیە گەنجترین ژن کە تا ئێستا بەرزترین خەڵاتی شەرەفی یەکێتی سۆڤیەتی پێبەخشرابێت، دواتریش خەڵاتی ڕێزلێنانی لینینیشی پێ بەخشرا٠